شما باید به همان وظیفه ی « عامل » بودن جد اندر جدی تان بپردازید و موسیقی را به موسیقی دانان،هنر را به هنرمندان و سیاست را به سیاست مداران واگذارید

در پی اهانت بی شرمانه ی شاعر بی هنر آقای عاملی به خسرو آواز ایران وبلاگ آوای سه تار اقدان به ایجاد کمپین حمایت از استاد شجریان نموده است و از تمامی عاشقان استاد تقاضا دارد حمایت خود را از این اسطوره ی فرهنگ و هنر ایران اعلام کنند

برای حمایت از استاد اینجا کلیک کنید

یکی از مشکلات بزرگی که اصحاب موسیقی ایرانی اعم از نوازندگان , آهنگسازان , سازندگان و معامله گران آلات موسیقی و حتی علاقمندان به موسیقی , در طول قرنها در ایران با آن دست به گریبان بوده و هستند , اعتقاد گروهی مبنی بر حرام بودن موسیقی می باشد.

منبع :وبلاگ بربت نوازی

بدین وسیله به اطلاع کلیه ی هنرمندان،نوازندگان و دلسوزان فرهنگ و هنر می رساند چندی پیش یک تار نفیس با مهر مرجانی به سرقت رفته است که بنده ضمن این اطلاعیه از کلیه دوستانی که دستی در خرید و فروش ساز دارند تقاضا می کنم در صودت مراجعه ی سارق از خرید این ساز خود داری نمایند و ساز را به بهانه ی بررسی یاپیدا شدن مشتری نزد خود نگاه دارند و مراتب را از طریق شماره ی ۰۹۱۲۲۴۸۹۷۴۳ و با همین وبلاگ به اطلاع اینجانب برسانند

نشانه های ساز: تار مرجانی،کاسه از چوب گردو،قید شدن عدد ۱۶۵ در سرپنجه ی ساز

با تشکر از همه دوستان و با امید آنکه پدیده های ضد فرهنگی ای از این دست از جامعه ی فرهنگ و هنر ایران دور باشد

عمله طرب ، اثر مرحوم کمال الملک ، نگارخانه کاخ گلستان. 1302 ه.ق

عمله طرب ، اثر مرحوم کمال الملک ، نگارخانه کاخ گلستان. 1302 ه.ق

مسعود شعاری سه تار نوازی را به دو مکتب کلی خلاصه می کند مکتب عبادی و مکتب درویش خان صبا.
مکتب عبادی بیشتر بداهه نوازی است با دید و نگرش خاصی که در ریتم ها و اوازها تغییرات زیادی در جملات ردیف دیده میشود.مکتب او مکتب پیشرفته ای است چنانچه سازهای قدیمی همیشه با واخوان همراه بوده است در حالی که ایشان از تک سیم و پشت ناخنهایی استفاده میکرد که در ان مستقیما صدای اصلی شنیده نمیشد مضراب های ایشان به خصوص در فرم پایه متفاوت است.ملودی های عبادی همیشه از طراوت و تازگی برخوردار است چون او همیشه از تازگی و طراوت علاقمند بود.
مکتب عبادی بداهه نوازی صرف است و رسیدن به ان حداقل چهل سال زمان احتیاج دارد ولی مکتب درویش خان و صبا بداهه نوازی بر اساس جمله های ردیف است و به هر صورت اینجا روایت هاست که تاثیر گذار است.هرمزی و فروتن نیز جزء این مکتب حساب می شوند.
چپ ها در ساز هرمزی و صبا نقش تعیین کننده دارنددر صورتی که در ساز فروتن ریز نقش تعیین کننده دارد و در ساز عبادی تک های درخشان.
نوع اموزشی که اینها می دیدند با کمی اختلاف یکی بوده است کما اینکه همه اینها بجز عبادی از درویش خان تبرزین طلا گرفته اند ولی چون این ادمها هر کدام روح متفاوتی داشته اند نوع نگرش و دیدشان نسبت به موسیقی با یکدیگر فرق می کند.فروتن با صلابت و قدرت خاصی که شایسته شخصیت اوست مضراب می زند ساز هرمزی با لطافت خاصی که تیپ ظرایف روحش به ان شکل بوده همراه است.
صبا پختگی خاصی به همراه تکنیک و دانش در سازش نمایانگر است و همینطور ارسلان درگاهی با خصوصیات مکتب درویش خان صبا ساز می زده است.
مطالعه روی مکاتب مختلف در هر سازی ضروری است. بایستی بر روی مکاتب کار کرد تا انچه مورد نیاز است به دست اید سپس هر نوازنده ببیند که حرف خود او چیست.

وبلاگ آوای سه تار از این تاریخ مجددا به رود رسانی خواهد شد

امیدوارم شاهد همکاری همه عاشقان موسیقی ایرانی برای کمک به بالندگی بیشتر باشیم

لازم به ذکر است که این وبلاگ با این کار هیچ یک از اصول قانون حق مولفین را زیر پا نگذاشته است و تهیه نسخه ی  PDF  در شرایطی انجام شده که 7 سال از تاریخ انتشار کتاب گذشته و با وجود درخواست های مکرر و نیاز هنر آموزان هرگز تجدید چاپ نشده

دریافت کتاب :

قسمت اول

قسمت دوم

با درود به همه ی دوستان

یک اشکال بزرگ که در سه تار نوازی همه ی افرادی که تازه سه تار زدن رو شروع کردن وجود داره اینه که صدای ساز زدنشون شفاف نیست و در بسیاری مواقع صدای واخون های حاصل از مضراب ها حتی آزار دهنده هم می شه

نکته ی مهم در اینجاست؛چون سه تار در سالهای اخیر ساز دوم بیشتر نوازندگان تار بوده و در تار مضراب راست اهمیت بیشتری نسبت به مضراب چپ داره به همین دلیل فرد از روی عادت در سه تار هم زخمه های راست قوی تری به ساز می زنه و این در حالیه که در سه تار باید زخمه های چپ قوی تر از راست ها باشه وقتی با دقت به آثار بجا مانده از اساتید بزرگوار گذشته گوش کنیم می بینیم که در آثا هنرمندانی چون صبا،هرمزی،فروتن،... زخمه های چپ کاملا شفاف و قوی بگوش می رسه

پس یک نوازنده ی سه تار باید تلاش کنه که در هنگام نوازندگی زخمه ها چپی که اجرا می کنه قویی تر از زخمه های راست باشه

دانلود کنید

دی ماه ۱۳۵۵ استاد بزرگ موسیقی و نوازنده نامی تار و سه تار، استاد سعید هرمزی در تهران دیده از جهان فروبست. نوشته زیر توسط یکی از پیگیران جدی آثار مرحوم هرمزی نگاشته شده که در پی می آید.

حسین علیزاده یکی از چهره های شاخص و تاثیرگذار در موسیقی ایران طی سه دهه گذشته است. فعالیت مستمر و تجربه راه های تازه در حوزه موسیقی ایران در عرصه های متفاوت نوازندگی، آهنگسازی در فرم های موسیقی ایرانی و آهنگسازی موسیقی فیلم او را همواره جزء هنرمندان پیشرو و جریان ساز قرار داده است. علیزاده هنرمندی نوگرا و صاحب تفکر است و بی گمان او از چهره های ماندگار تاریخ موسیقی ایران است و خواهد بود. این نوشتار می کوشد جدا از برخورد سلیقه یی تنها به تجزیه و تحلیل شیوه نوازندگی حسین علیزاده با تاکید بر سه تارنوازی او بپردازد

1»ابتدا الگوی مضرابی دست چپ باید کاملا درست باشد بدین معنی که دست چپ باید بوسیله ی تمرین تمام پرده ها را درست و در زمان مناسب بگیرد

2»نکته ی مهم تر که اگر رعایت نشود دقت دست چپ هرگز کمکی به تمیز نوازی نمی کند نکته ی بسیار ظریفی است؛دقت گوش،نه اشتباه نکنید منظور من این نیست که دقت گوش شما کم است که دقیقا برعکس،چون دقت گوش انسان بسیار بسیار بالاست و در نوازندگی گوش وظیفه ی هماهنگ کردن دست ها را بر عهده دارد اگر گوش شما مضرابی را نشنود نمی تواند به درستی انگشتان شما را هماهنگ کند و نتیجه ی آن کثیف نوازی می شود،دلیل اینکه گوش در مضرابهای سریع بعضی از مضرابها را نمی شنود عدم توجه نوازندگان جوان به مضراب چپ است،یعنی فرد بدلیل اینکه تصور می کند باید به سرعت بنوازد دقت کافی روی مضرابهای چپ خود را از دست می دهد و همین امر موجب خراب شدن ریتم نوازندگی او می شود

پس دوستان در جاهایی که باید سریع نوازی کنند مثلا در اجرای دولاچنگ های پشت سر هم ابتدا به قوی بودن مضرابهای چپ اهمیت دهند و بدانند که تنها حرکت سریع انگشت اشاره ی دست راست ( در سه تار)و یا مضراب ( در تار) موجب سریع نوازی نمی شود،بلکه دقت در به گوش رسیدن واضح تمام صداها با فاصله های یکسان است که سریع نوازی را شکل می دهد.در نتیجه هر زمان نیاز بود که تند و پشت سر هم مجموعه از پرده ها را بگیریم به همان اندازه که به حرکت انگشتان دست چپ توجه می کنیم باید به قوی بودن مضرابها نیز توجه کنیم

مصاحبه ی حضرت آیت اله استاد شجریان با شبکه CNN

سه تار نوازی حضرت آیت اله جناب استاد جلیل شهنازرا بشنوید :

1»در آواز دشتی

در این پست قصد دارم شیوه ی درست دست گرفتن و نشستن برای نواختن سه تار رو بیان کنم

برای این هدف باید اول با مفهومی بنام اکول آشنا بشیم

در کل به شیوه ی دست گرفتن سه تار اکول گفته می شه که شامل مواردی مثل : زاویه ی دسته ی ساز با سطح افقی، زاویه ی صفحه ی ساز با خط عمود ، زاویه یا فصله ی دسته ی ساز نسبت به بدن،نحوه ی نشستن و تسلط نوازنده بر ساز،... هست.پس برای اینکه خوب ساز بزنیم باید اکول درستی داشته باشیم

درست ترین اکول بجا مانده از اساتیدی مثل آقا حسین قلی یا میرزا عبداله بوسیله اساتیدی که در محضر این بزرگان کسب فیض کردند مانند استاد صبا یا استاد عبادی به نسل ما منتقل شده که به بررسی اون ها می پردازیم،البته یک نمونه ی اکول اشتباه رو هم بررسی می کنیم تا مطلب کاملا جا بیفته

تصویر زیر حضرت استاد لطفی رو نشون می ده که سه تار رو با اکول استاد صبا بدست گرفتن تمام دوستان باید سعی کنن به این شکل ساز رو در دستشون بگیرن

اینجا لازمه یه سری نکات رو توضیح بدم، دوستان تازه کار سعی کنن روی زمین نشینن و حتما روی یه صندلی کوتاه و بدون دسته بشینن و اگه بتونن یه چیزی به ارتفتع حدودا10 سانتی متر زیر پای راستشون قرار بدن به درست شدن اکولشون خیلی کمک می کنه

همونطر که می بینید استاد لطفی دسته ی ساز رو بی جهت بالا نبردن،در تصویر از بغل دیده می شه که کاسه ساز کمی به سمت زمین زاویه داره یعنی کاملا عمودی نیست و همین طور دسته ساز نسبت به بدن زاویه داره تا حرکت دست در طول دسته راحت باشه و برای حرکت دست  چپ نیازی به حرکت شانه نباشه،در تصویر از روبرو توجه کنید که دست استاد از پشت کاسه به روی صفحه اومده

جزییات حالت دست راست رو در تصویر های زیر بررسی می کنیم

این تصویر دست حضرت استاد احمد عبادی هست

همونطور که می بینید دسته ساز نسبت به خط افقی زاویه ی زیادی نداره،انگشت شست در جهت سیم ها است و به صفحه نچسبیده تا برای حرکت آزاد  باشه،انگشت اشاره که برای مضراب زدن بکار می ره،انگشت صبابه کاملا آزاده و انگشت کنار اون(یعنی انگشت چهارم ) بصورت عمودی روی صفحه قرار گرفته و تمام حرکت های دست حول اون انجام میشه و بطور کلی این انگشت نقش تکیه گاه رو ایفا می کنه.انگشت کوچک ( پنجم ) الزاما به صفحه نمی چسبه

تصویر زیر دست استاد علی زاده هست

همونطور که می بینید انگشت شست در راستای سیم هاست اما به صفحه ساز نچسبیده ولی انگشت چهارم روی صفحه ساز قرار داره و دست بر محور این انگشت حرکت می کنه

تصویر زیر دست استاد جلال ذوالفنون است که تمام ویژگی هایی که در بالا گفتیم رو داره،به زاویه ی ساز با خط افقی،انگشت شست و انگشت چهارم دقت کنید

این تصویر دست استاد حمید سکوتی است که باز هم تمام ویژگی های اشاره شده را در اون می بینیم

و این هم تصویر دست استاد طلایی هست،به انگشت چهارم استاد و اینکه دست از پشت کاسه به روی صفحه اومده توجه کنید

تا اینجا گفتیم که یک اکول خوب باید شامل این موارد باشه:

1.زاویه ی کم دسته نسبت به خط افقی

2.فاصله ی دسته از بدن

3.تکیه بودن انگشت چهارم و آزاد بودن انگشت سوم

4.شکل درست انگشت شست

و حالا موارد اشتبا

دو تصویر از خانوم قشنگ کامکار برای نمونه گذاشتم به این تصاویر خوب دقت کنید:

همونطور که میبینید دسته ی ساز زاویه ی بسیار زیادی با خط افقی داره و این باعث کم شدن تسلط روی ساز می شه،مشکل دوم شکل دست راست خانوم کامکار هست می بینید که دست راست ایشون از بالا وارد صفحه ی ساز شده و این موجب می شه که مضراب ها از حالت لطافت و نرمیی که از ویژگی های مهم سه تار هست خارج بشه

امیدوارم تونسته باشم دوستان رو راهنمایی کرده باشم

دوستان اگه کسی دنبال نت خاصی می گرده بهم بگه تا براش بذارم یا راهنماییش کنم

که کجا می تونه گیر بیاره

خصوصیات سه تار صبا

1-پوزیسیون دست ها

    صبا به پوزیسسیون صحیح دست ها معتقد بود و به آن تاکید می کرد،به وضع قرار گرفتن انگشت ها بر روی دسته ی سه تار توجه داشت و بخصوص برای طرز قرار گرفتن دست راست روی صفحه ی سه تار اهمیت خاصی قایل بود.چون دست ی سه تار معمولا بلند تر از دسته ی تار استطبعا در سه تار پرده ها فاصله ی بیشتری پیدا می کنند و بمناسبت اینکه دسته ی سه تار نازک تر از دسته ی تار است،در دست گرفتن سه تار و وضع انگشتان بر روی آن مشکل تر و حساس تر است؛علاوه بر این چون در سه تار کار پنجه مهم تر از مضراب است و مقداری از کار مضراب را پنجه انجام می دهد و بخصوص به جهت آنکه در سه تار با پنجه کاری به قطعات حالت داده می شود،وضع قرار گرفتن دست بر روی سه تار مورد توجه قرار می گیرد

    صبا با دست چپ سا تار را به قسمی می گرفت که پنجه برای اجرای قطعات مختلف آمادگی داشته باشد.دست راست را در فاصله ی معینی بین خرک و دسته بر روی صفحه ی سه تار می گذاشت و برخلاف عده ای از نوازنگان که در هنگام نواختن انگشتان دست راست را آزاد می گذارند،انگشت وصط را بر روی صفحه ی سه تار تکیه می داد.انگشت سبابه را بیشتر از سایر نوازندگان خم کی کرد و به سمت کف دست می برد و در نتیجه از برخورد آن با سیم صدای لطیف تری بر می خواست

    صبا پوزیسیون دست راست را هرگز عوض نمی کرد و دست خود را بر روی صفحه ی سه تار هرگز حرکت نمی داد و کاری را که بعضی از نوازندگان با جلو و عقب بردن دست به سمت دسته و خرک سه تار می کنند،با قوی و ضعیف نواختن مضراب های چپ و راست به بهترین وجهی انجام می داد

2- مضراب چپ و راست

   مهمترین نکته ی سه تار صبا و چیزی که سه تار صبا را از معاصرینش متمایز می ساخت و موجب امتیاز و برتری او بر دیگران بود،مضراب های چپ و راست او بود.مضراب های صبا حساب دقیقی داشت.صبا سیلاب های شعر را با مضراب راست که قوی تر است می نواخت و به شاگردانش توصیه می کرد،مثلا در اجرای یک بیت شعر هرگز پای مضراب چپ را به میان نمی آورد،ولی در مورد نت یا زینتی که خارج از سیلاب شعری باشد با مضراب چپ کار می کرد

   انگشت صبا در نواختن چپ و راست ها نرمش خاصی پیدا کرده بود.با کم و بیش خم و راست کردن انگشت طرز برخورد ناخن را با سیم عوض می کرد و با ضعیف و قوی زدن مضراب ها لطیف ترین صدا ها را از سه تار بیرون می آورد

3-صبا بسیار نرم و ملایم سه تار می نواخت

   سه تار صبا بسیار نرم و ملایم بود.مرحوم درویش خان که سه تار را بسیار نرم و صوفیانه می نواخته مکرر می گفته که : " بعضی از نوازندگان مثل این است که با ساز کشتی می گیرند،در صورتی که هر سازی صدایی و اندازه ای دارد".مرحوم صبا از سه تار همان صدایی را که اندازه اش بود بیرون می آور

«بنقل از مقدمه ی بهار مست به گرد آوری حسین مهرانی»

چند نمونه از آثار این فرزانه ی ارجمند مویسقی ایران برای دسترسی علاقه مندان موجود است

چهار مضراب ماهور ازدرویش خان با نوازندگی استاد صبا

زرد ملیجه در آواز دشتی

سه قطه از استاد در نوا،جهار گاه و شور